«Tam quốc diễn nghĩa» vượt trội ở 1 chữ "nghĩa": Ba anh em Lưu, Quan, Trương kết nghĩa vườn đào; Quan Công ba lần giữ Thổ Sơn, 1 ngựa vượt năm ải chém sáu tướng; Quan Vân Trường vì nghĩa tha Tào Tháo; Quan Vân Trường vì nghĩa tha Hoàng Hán Thăng; Trương Dực Đức vì nghĩa tha Nghiêm Nhan, v.v. Ngoài nổi trội 1 chữ "nghĩa" ra, «Tam quốc diễn nghĩa» cũng biểu thị thế nào là "trí tuệ". Trong đông đảo tình tiết đấu trí trong «Tam quốc diễn nghĩa», lý tưởng nhất là đoạn Tôn-Lưu liên hợp kháng Tào, hỏa thiêu Xích Bích. từ câu chuyện Tôn-Lưu liên hợp kháng Tào trong Tam quốc diễn nghĩa, chúng ta sở hữu thể thấy nghệ thuật thuyết phục của Gia Cát Lượng.
Tạo hình Gia Cát Lượng trong Tam quốc diễn nghĩa
Tào túa đốt lương tại Ô Sào phá Viên Thiệu, sau lại uy bức Giang Nam, Kinh Châu đã đầu hàng Tào tháo dỡ, vì vậy kẻ địch ngăn Tào túa bình định Giang Nam chỉ còn có Lưu Bị và Tôn Quyền. toá bèn phát hịch cho Tôn Quyền ở Đông Ngô: "Ta phụng mệnh vua, đánh kẻ với tội. Cờ trỏ về nam, Lưu Tôn phải khoanh tay, dân Kinh Tương nghe http://chanhkien.org thấy tin, răm rắp hàng phục. Nay thống lĩnh trăm vạn hùng binh, nghìn viên thượng tướng, muốn cùng với tướng quân họp săn ở Giang Hạ, để đánh Lưu Bị, cùng chia đất đai, giao hảo mang nhau mãi mãi. Xin đừng nghi hoặc, giải đáp ngay cho". Đây chính là kế "mượn tuyến đường diệt Quắc" [1], trước diệt Lưu Bị, sau diệt Đông Ngô.
Trong Tam quốc diễn nghĩa, trước sự tầm nã bức của Tào tháo dỡ, Lưu Bị chỉ còn bí quyết liên minh có Đông Ngô để kháng Tào, hình thành thế chân vạc. không những thế lúc đó Đông Ngô vẫn đang lần chần là nên đánh hay là hàng. Cũng bởi Tào tháo 1 mặt mượn danh thiên tử để hiệu lệnh chư hầu, mặt khác lấy trăm vạn hùng binh thị oai Giang Nam, do vậy ví như kháng Tào không thành, cơ nghiệp ba đời của Giang Đông sẽ ko cánh mà bay, do đó tất cả mưu sĩ Đông Ngô đều chủ trương "hàng thì dễ yên ổn, đánh thì khó thắng". Trước vấn đề kháng Tào, Tôn Quyền vẫn còn do dự: vừa ko muốn chịu áp chế của Tào dỡ, lại sợ ko đánh nổi quân giặc đông. vì thế để hình thành liên minh Tôn-Lưu, điều chính yếu nhất là phải thuyết phục Tôn Quyền kháng Tào.
Trong Tam quốc diễn nghĩa, thuyết phục Tôn Quyền ko phải là dễ, mưu sĩ tâm phúc của Tôn Quyền là Lỗ Túc khuyên Tôn Quyền rằng: "Mọi người, ai cũng với thể hàng Tào toá được, duy sở hữu tướng quân thì không hàng được. Như Lỗ Túc này mà hàng, thì dỡ phong cho khiến cho quan, áo gấm về làng, mà cũng chẳng hề mất đất đai gì cả. Tướng quân mà hàng Tào thì về đâu? Chức tước bất quá phong hầu là cộng, xe 1 cỗ, ngựa một con, tôi đòi vài ba người, muốn ngồi ngoảnh mặt về nam mà xưng cô [2] có còn được nữa không?" Lời của Lỗ Túc mặc dầu đã động đến chỗ tự ái và làm Tôn Quyền rất xúc động, nhưng vẫn chưa đánh tan được sự ngần ngừ của Tôn Quyền.
lúc Tôn Quyền nghe mang Ngọa Long tiên sinh tới Đông Ngô, liền nghĩ ngay tới hỏi kế Gia Cát Lượng. Nhưng trong cuộc hội kiến, Tôn Quyền lại dẫn 1 đám mưu thần Đông Ngô đến, vừa cho Gia Cát Lượng thấy Giang Đông cũng với người tài, lại xem Gia Cát Lượng sở hữu thể thuyết phục các người chủ trương đầu hàng hay không. trong khoảng ngừng thi côngĐây dẫn tới cuộc khẩu chiến giữa Gia Cát Lượng và đám quần Nho. Trong trận đấu trí này, Gia Cát Lượng mạnh mẽ biện giải khi bị vặn vẹo, hoặc dẫn ra điển cố, hoặc mượn cổ dụ kim, hoặc lấy tỉ dụ Lưu Bị thắng Tào tháo, làm cho các người vặn vẹo hoặc cứng họng, hoặc chỉ biết ngồi im và cảm thấy hổ hang.
Thuyết phục của Gia Cát Lượng mang Tôn Quyền là trước thì nói khích, sau mới khuyên lơn. Tôn Quyền sợ quân Tào phổ biến, Khổng Minh càng phóng đại Tào toá binh phổ thông tướng chuyên nghiệp, lại khuyên Tôn Quyền đừng đánh mà hãy sớm ngoảnh mặt về phương Bắc mà hàng. Tôn Quyền nói: "Nếu quả như lời ông, thì sao Lưu Dự Châu ko hàng Tào đi?" Khổng Minh đáp: "Ngày xưa Điền Hoành [3] là một tráng sĩ nước Tề còn biết giữ nghĩa không chịu nhục, huống chi Lưu Dự Châu là tôn thân nhà Hán, anh hùng lẫy lừng trên đời, kẻ sĩ thảy đều trông mong. Việc ko xong là bởi trời, sở hữu đâu lại chịu quỵ luỵ người ta?" Tôn Quyền nghe Khổng Minh đề cập xong, nét mặt hầm hầm, rũ áo đứng dậy, lui vào nhà sau. các quan cùng tủm tỉm cười và giải tán. Họ đâu biết Khổng Minh đang khích ý chí đế vương của Tôn Quyền, nên khi Tôn Quyền nghe Lỗ Túc kể Khổng Minh có diệu kế phá Tào, Tôn Quyền vội đổi giận khiến vui và đi hỏi ngay. Tôn Quyền hỏi: "Tào dỡ vốn chỉ ghét Lã Bố, Lưu Biểu, Viên Thiệu, Viên Thuật, Lưu Dự Châu mang tôi mà thôi. Nay đã trừ được cả, duy chỉ còn Dự Châu sở hữu tôi. Tôi chẳng thể đem cả nước Ngô dâng cho người ta được. Kế của tôi đã quyết, nhưng khi Lưu Dự Châu tạo điều kiện cho thì cũng không người nào đương nổi được Tào toá hiện giờ. Mà Dự Châu lại vừa mới thua trận, làm cho thế nào mà chống được nạn này". Khổng Minh đáp: "Dự Châu tuy mới thua, nhưng Quan Vân Trường còn thống lĩnh hàng vạn tinh binh; Lưu Kỳ ở Giang Hạ cũng mang chừng vạn quân sĩ. Quân Tào toá trong khoảng xa tới, tất cũng mỏi mệt; vừa mới đây, lại đuổi Dự Châu, quân khinh kỵ đi ba trăm dặm một ngày, khác nào nỏ cứng giương lên đã đuối sức, chưa chắc bắn thủng được mảnh lụa mỏng. Vả lại sức phương bắc ko quen đánh thuỷ; quân dân ở Kinh Châu gặp thế bí phải phục Tào, chớ chẳng phải là tự nguyện. Nay tướng quân thật muốn đồng tâm hiệp lực mang Dự Châu, thì khiến cho gì không phá được Tào Tháo? Quân Tào mà bị phá, tất phải kéo về bắc, thì thế Kinh, Ngô lại mạnh, mà hình thành thế chân vạc được. thời cơ được thua, chỉ trong lúc này, xin tướng quân hãy nghĩ cho kỹ mà quyết đi!" Quyền mừng lắm, nói: "Mấy lời của tiên sinh, thật đã khiến cho sáng mắt tôi. Ý tôi đã quyết, ko còn hoài nghi gì nữa". Ngay hôm đó, Tôn Quyền bàn luận chứa quân để cùng đi phá Tào tháo dỡ. Đây chính là cơ sở vật chất ban đầu cho liên minh Tôn-Lưu sau này.
Từ khóa: Tam quoc dien nghia.
